Lịch sử văn hóa Việt Nam sau năm 1975 ghi nhận một sự kiện đặc biệt khi Đài Phát thanh của Mặt trận Dân tộc Giải phóng miền Nam Việt Nam công bố lệnh "tử hình vắng mặt" đối với ba nhân vật lẫy lừng: nhạc sĩ Phạm Duy, nhà thơ Du Tử Lê và nhà văn Mai Thảo. Đây là những cái tên đại diện cho tinh hoa văn nghệ miền Nam thời bấy giờ, nhưng do lập trường chính trị đối lập, họ đã bị xóa tên khỏi bản đồ văn hóa chính thống trong suốt nhiều thập niên. Số phận của ba người sau đó rẽ sang những hướng khác nhau, phản ánh sự chia cắt và nỗi đau của một thời kỳ lịch sử đầy biến động.
Nhạc sĩ Phạm Duy, người sở hữu kho tàng âm nhạc đồ sộ từ dân ca đến trường ca, đã chọn con đường di tản ngay trong tháng 4/1975. Sau 30 năm định cư tại California và tiếp tục sáng tác trong nỗi nhớ quê hương, ông đã tạo nên một bước ngoặc chấn động khi chính thức trở về Việt Nam định cư vào năm 2005. Hành động "lá rụng về cội" của ông được xem là một biểu tượng cho khát vọng hòa giải dân tộc. Ông sống những năm tháng cuối đời tại quê nhà và qua đời năm 2013, di hài được an táng tại Bình Dương, khép lại một vòng đời lữ thứ đầy vinh quang và cay đắng.
Khác với Phạm Duy, nhà thơ Du Tử Lê mang thân phận một sĩ quan quân đội kiêm phóng viên chiến trường. Sau khi bị tuyên án vắng mặt, ông sang Mỹ định cư và trở thành nhà thơ châu Á hiếm hoi có tác phẩm xuất hiện trên các tờ báo lớn của Hoa Kỳ như New York Times. Từng là một cái tên "cấm kỵ", năm 2014, ông đã gây ra nhiều tranh cãi khi quyết định trở về Việt Nam giao lưu độc giả nhân dịp tập thơ của mình được xuất bản chính thức trong nước. Dù đối mặt với những chỉ trích từ cộng đồng hải ngoại, ông chọn cách im lặng và tiếp tục sáng tác cho đến khi qua đời tại California vào năm 2019.
Nhân vật thứ ba là nhà văn Mai Thảo, người được mệnh danh là "linh hồn" của tạp chí Sáng Tạo và Văn. Không may mắn di tản sớm, ông phải sống ẩn dật suốt hai năm trong những căn hầm tối tăm tại Việt Nam trước khi vượt biên vào cuối năm 1977. Khác với hai người đồng nghiệp, Mai Thảo sống một cuộc đời lưu vong khổ hạnh đúng nghĩa tại Mỹ và cho đến hơi thở cuối cùng, ông chưa từng quay trở về Việt Nam. Ông dành trọn những năm tháng cuối đời để "giữ lửa" văn chương miền Nam qua việc tái bản tạp chí Văn tại hải ngoại và lặng lẽ qua đời tại California vào năm 1998 trong sự thương tiếc của giới trí thức lữ thứ.
---
Nguồn: Tổng hợp
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét