Thứ Ba, 16 tháng 8, 2022

MỘT LẦN TÌM VIẾNG MỘ CỤ NGUYỄN HỮU ĐANG

 


Cuối tháng 8/2015, khi cả nước đang rầm rộ chuẩn bị cho kỉ niệm 70 năm Quốc khánh thì tôi chọn cách tìm viếng mộ người được coi như tổng đạo diễn của ngày lễ độc lập 2/9/1945. Hôm nay nhân ngày sinh cụ Nguyễn Hữu Đang, xin kể lại cùng mọi người kỉ niệm đáng nhớ này của tôi. (Bài đã viết từ 8/2015 nên các mốc thời gian dưới đây đều thuộc thời điểm đó).
Nhà văn Phùng Quán viết bài “Những ngày cuối năm, tìm thăm người dựng lễ đài Tuyên ngôn độc lập”. Tôi đọc đi đọc lại suốt nhiều năm, mỗi lần đều cảm thấy buồn thương nhưng cảm phục, ngưỡng mộ cụ Nguyễn Hữu Đang. Nay, đã tròn 70 năm cách mạng tháng Tám, tôi cảm thấy mình cần phải tìm viếng con người này, một bậc sĩ phu thực sự của đất nước, với tư cách là trí thức trẻ và cũng là đồng hương của ông.

VÌ SAO VĂN HỌC VN HIỆN NAY KHÔNG CÓ TÁC PHẨM ĐỈNH CAO?

 


Nhà văn Hoàng Quốc Hải (ảnh)
Lời dẫn: Tham luận này Nhà văn Hoàng Quốc Hải đọc tại Đại hội VII Hội Nhà văn VN (8/2005), với tiêu đề là "Nỗi niềm tác phẩm đỉnh cao". Mười bảy năm trôi qua vẫn còn nguyên "nỗi niềm" ấy. Xin giới thiệu cùng bạn đọc hôm nay.

*******
Câu hỏi ấy đã bao hàm câu trả lời rồi. Thật ra trên thế giới không phải đã có nhiều quốc gia có nền văn học đỉnh cao. Và cũng không phải thời nào cũng có tác phẩm đỉnh cao.
Châu Âu suốt ba thế kỷ ( XVII – XVIII – XIX ), nền văn học xuất hiện nhiều trường phái, đạt nhiều đỉnh cao chói lọi. Nhưng sang thế kỷ XX các đỉnh cao cứ thưa vắng dần, và chỉ còn lại những bình nguyên văn học.
Nước ta không phải không có văn học đỉnh cao. Nhưng người mình thường có tư tưởng vọng ngoại. Cái gì của nước ngoài cũng xem trọng, của ta thì xem thường. Đã thế, người trong nghề lại không chịu thừa nhận ai, ngoài mình. Đó là đầu óc thiếu tự tin, nhưng lại nặng về vị kỷ. Lọai tư duy này làm con người trở nên bé mọn, và thường không được khách quan, sáng suốt.
Mười năm (1932 – 1942) của Tự lực văn đoàn làm nảy sinh các trường phái văn học:
- Lãng mạn.
- Hiện thực phê phán.
- Suy đồi. …
Các trường phái này cọ sát nhau nảy sinh khá nhiều đỉnh cao văn học. Thế nhưng sự đánh giá của cả đương đại và hậu thế khá dè dặt, thậm chí không thừa nhận.
Trong giai đoạn này ta dễ nhận thấy có một nhà văn, nếu ông sinh ở nước khác, và với những cống hiến ấy, đời phải tôn ông là bậc thiên tài. Đó là Vũ Trọng Phụng.

Thứ Hai, 15 tháng 8, 2022

NỖI ÁM ẢNH CỦA QUÁ KHỨ.

 



GS Sử học - Trần Quốc Vượng (1934 - 2005).
Nước Việt Nam ta hiện là một quốc gia kém phát triển về mọi mặt, vừa lạc hậu, vừa lạc điệu với một thế giới nhìn chung đã và đang phát triển rất nhanh, đặc biệt từ nửa sau thế kỷ 20.
Tạm bỏ qua một bên mọi sự “giải thích”, nào đổ tội cho phong kiến đế quốc, thực dân, bành trướng, thiên tai, địch họa, chiến tranh, cách mạng; nào viện dẫn sai lầm chủ quan của những người cầm nắm vận mệnh quốc gia mấy chục năm qua, v.v… tình trạng ấy là không bình thường, gây nên một bức xúc tâm lý, một nỗi đau thân thể, một nhức nhối thân xác và tâm linh, buộc KẺ SĨ và NGƯỜI DÂN, vừa gian khổ kiếm sống, vừa suy nghĩ đêm ngày, tìm cách khắc phục và vượt qua tình trạng tủi nhục này…
Có ĐỘC LẬP rồi chăng, nhưng hoạ LỆ THUỘC vẫn luôn luôn mai phục, cả về mô hình chính trị và sự phát triển kinh tế…
Có THỐNG NHẤT rồi chăng, nhưng mầm CHIA RẼ mọc rễ sâu xa…
Điều chắc chắn, là NHÂN DÂN chưa có HẠNH PHÚC, TỰ DO thực sự.
Với biết bao hệ lụy của một cuộc chiến kéo dài, buộc ràng tới 3 thế hệ người Việt Nam (và rất nhiều quốc gia liên đới), lạ một điều (mà sao lại là lạ nhỉ ?), là từ “người thua” đến “kẻ thắng”, giờ đây, ai ai cũng mang một mặc cảm hoành đoạt (complexe de frustration), nói nôm na là MẤT MÁT.
Trước hết là NGƯỜI DÂN THƯỜNG.
Người ra đi hàng triệu, bỏ xác ngoài biển khơi hàng ngàn, vạn, biết bao em gái ta, chị ta, cả mẹ ta nữa… bị kẻ hải tặc khốn kiếp dày vò làm nhục!

Thứ Bảy, 6 tháng 8, 2022

HOÀI NIỆM LIÊN XÔ

 

2 người Nga đóng giả lãnh tụ để kiếm sống

Peter Pho

 

Hôm nay mua được mấy hộp cá trích đóng hộp, ngồi nhâm nhi với bánh mì và trong óc hiện lên hình ảnh Liên Xô một thời…

 

Một cụ ông cụ bà ngực đeo đầy huân chương đến từ miền quê của Nga dắt tay nhau đi trên Quảng Trường Đỏ, Mạc Tư Khoa. Họ níu tay một người đàn ông có tuổi, và lão biết được những gì họ nói với nhau thông qua người bạn phiên dịch:

- Đồng chí, đồng chí có biết Leningrad và Stalingrad ở đâu không? Chúng tôi không tìm thấy nó trên bản đồ.

- Không còn nữa, không còn nữa rồi, chúng ta đã thất bại. Các nhà tư bản và quan liêu lại đè đầu cưỡi cổ chúng ta một lần nữa.

 

Năm 1997, cựu lãnh đạo Liên Xô Mikhail Gorbachev đã quay một quảng cáo cho Pizza Hut. Trong đoạn quảng cáo có một cảnh, sau khi nhìn thấy Gorbachev xuất hiện tại tiệm Pizza Hut, hai cha con người Nga bắt đầu tranh cãi "Có đúng Gorbachev đã để Liên Xô sụp đổ." Người cha nói: "Ông ta đã mang đến sự hỗn loạn về chính trị và kinh tế". Người con tranh luận: "Ông ta mang lại hy vọng cho chúng ta". Trong khi hai cha con đang tranh cãi không dứt, người mẹ nói: "Vì ông ấy, ít nhất chúng ta cũng có nhiều thứ, chẳng hạn như Pizza Hut!"

 

Nghe vậy, hai cha con vốn đang tranh cãi nhìn nhau mỉm cười rồi khẽ gật đầu. Ngay sau khi người mẹ nói xong, mọi người trong nhà hàng đều đứng dậy vỗ tay vì món quà Pizza Hut mà Gorbachev đã đem đến. Vị cựu lãnh đạo cũng rất vui vẻ, mỉm cười gật đầu chào mọi người và hàng chữ “Pizza Hut, pizza to go” hiện ra. Kịch bản của quảng cáo này do chính Gorbachev thiết kế.

 

Vào thời điểm này, tức là chỉ 6 năm sau khi Liên Xô sụp đổ, điều khiến nhiều người khó hiểu là nhà lãnh đạo của một cường quốc từng thống trị thế giới lại thực sự có thể giễu cợt thất bại tồi tệ nhất trong đời mình trong một quảng cáo?

Thứ Năm, 4 tháng 8, 2022

CHUYỆN TÙ BINH

 


(Chuyện kể CCB)
Hồi đánh nhau với Pon Pot, trước khi vào chiến dịch, cấp trên phổ biến: Bắt sống được một tên địch tương đương với tiêu diệt hai tên, để làm căn cứ đề nghị khen thưởng.
Khoảng tháng 2/1979. Sau khi đánh chiếm khu vực cảng Xi Ha Núc Vin, đơn vị tôi làm nhiệm vụ truy quét tàn quân địch xung quanh cảng.
Một buổi trưa ông Đại đội trưởng gọi cậu liên lạc (là bạn cùng nhập ngũ của tôi) bảo: Hai anh em mình đi một vòng xem tình hình thế nào.

Đi vào bìa rừng, ông nhìn thấy tên lính Pot đang chui đầu trốn trong một lùm cây rậm. "Mẹ mày phen này bố bắt sống nghe con". Vẫy cậu liên lạc tới gần, ông ra ám hiệu cảnh giới, liên lạc gật đầu, yên tâm ông lao vào túm cổ thằng Pot lôi ra, miệng hô: Loc đay lơn (giơ tay lên), tên Pot tất nhiên không chịu ... Hai bên đang nhùng nhằng thì thằng bạn mình từ phía sau luồn khẩu AK qua sườn Đại đội trưởng kéo một loạt. Thằng Miên lăn ra giãy đành đạch.
Ông kêu lên: "Mày hại anh rồi. Đánh nhau mấy tháng, tao làm chỉ huy toàn ở phía sau đã diệt được thằng nào đâu. Hôm nay tao tưởng vớ được thằng này là được cái Huân chương. Mày bắn chết mẹ nó rồi còn đâu"...

Thứ Tư, 3 tháng 8, 2022

Câu chuyện lịch-sử ít ai biết ?

 


Có đến 90% khả năng là bạn chưa biết gì về câu chuyện lịch sử này. Bởi vì ... những bậc trí thức, học giả, những nhà nghiên cứu và giảng dạy lịch sử ở VN cũng không biết khi trả lời câu hỏi:
"Trước thế kỷ 20, cuộc xâm lược cuối cùng của Trung Quốc vào Việt Nam là cuộc xâm lược nào? Trong sự kiện ấy, ai là tổng chỉ huy của quân đội Trung Quốc? Ai là người đánh bại đội quân xâm lược đó?
Hầu hết người được hỏi đều trả lời: Đó là cuộc xâm lược của Mãn Thanh thời Hoàng đế Càn Long vào năm 1789, chỉ huy đội quân xâm lược là Tôn Sỹ Nghị, người đánh bại đội quân xâm lược đó là Hoàng đế Quang Trung.

Chỉ có một học giả duy nhất trả lời đúng: Cuộc xâm lược cuối cùng là vào thế kỷ 19, thời Từ Hy thái hậu của Mãn Thanh, chỉ huy đội quân xâm lược là Phùng Tử Tài, còn người đánh bại cuộc xâm lược đó của Trung Quốc là… thực dân Pháp.

Tại sao hầu hết những người am tường sách vở ở Việt Nam mà tôi có dịp được hỏi lại hoàn toàn không nhớ gì về cuộc xâm lược trong thế kỷ 19 này của Trung Quốc?
Vì nó hoàn toàn bị xoá khỏi lịch sử. Nó không được dạy trong chương trình sử ở cả bậc đại học lẫn trung học.

Thứ Bảy, 30 tháng 7, 2022

ĐIỀU THÚ VỊ VỀ NGUỒN GỐC CÁC ĐỊA DANH Ở MIỀN NAM VIỆT NAM…


 

1 – Tên do địa hình, địa thế:
Bắt đầu bằng một câu hát dân gian ở vùng Ba Tri, tỉnh Bến Tre:
“Gió đưa gió đẩy,
về rẫy ăn còng,
về bưng ăn cá,
về giồng ăn dưa…”
Giồng
là chỗ đất cao hơn ruộng, trên đó nông dân cất nhà ở và trồng rau, đậu, khoai củ cùng một số loại cây ăn trái. Bởi vậy nên mới có bài hát: “trên đất giồng mình trồng khoai lang…”
Một con giồng có thể bao gồm một hay nhiều xã. Ở Bến Tre, Giồng Trôm đã trở thành tên của một quận (huyện).
Lại nhắc đến một câu hát khác:
“Ai dzìa Giồng Dứa qua truông
Gió rung bông sậy, bỏ buồn cho em…”
Giồng Dứa ở Mỹ Tho, khoảng từ chỗ qua khỏi ngã ba Trung Lương đến cầu Long Định, ở bên phải quốc lộ 4 là Giồng Dứa. Sở dĩ có tên như thế vì vùng này ở hai bên bờ sông có nhiều cây dứa. (Dứa đây không phải là loại cây có trái mà người miền Nam gọi là thơm, khóm. Đây là loại cây có lá gai dáng như lá thơm nhưng to hơn và dày hơn, màu xanh mướt. Lá này vắt ra một thứ nước màu xanh, có mùi thơm dùng để làm bánh, đặc biệt là bánh da lợn).
Vừa rồi có nhắc đến truông, hồi xưa về Giồng Dứa thì phải qua truông, vậy truông là gì?

Thứ Hai, 25 tháng 7, 2022

GIẤC MƠ BÁ CHỦ THẾ GIỚI CỦA ĐỘC TÀI HỌ TẬP TAN VỠ


 

Tham luận của Gabor Steingart, một trong những nhà báo rất nổi tiếng ở CHLB Đức trong lĩnh vực Chính trị và Kinh tế.
Bài bình luận này của ông được đăng ngày 3/6/22 trên Focus online chỉ ra năm điểm TQ không thể có được khi muốn trở thành bá chủ thế giới. Xin giới thiệu bằng Việt ngữ để độc giả tham khảo.
Nhà độc tài TQ Tập Cận Bình nghiễm nhiên cho rằng, đất nước ông đã là bá chủ thế giới. Nếu bình tĩnh để quan sát kỹ hơn, người ta dễ dàng nhận ra một điều. Đó là ông tự đánh giá mình quá cao. Năm đặc điểm sau đây sẽ cho thấy rõ.
Chính sách đối ngoại của Mỹ và của các nước châu Âu gần đây đã phác họa một hình ảnh kẻ thù mới của họ: Trung Quốc. Tờ Spiegel đưa lên trang bìa tiêu đề „Sự xuất hiện một siêu cường“. Tờ Frankfurter Allgemeine Zeitung mới đây cũng đăng bài „Phương Đông trỗi dậy và Phương Tây chìm dần“. Còn tờ Sun của Anh có bài với tiêu đề „Cú sốc của tương lai, TQ sắp trở thành Top Superpower of the World“.
Còn tôi cho rằng, chúng ta cần cảnh giác nhưng không nên hoảng loạn. Tôn việc báo động quá sớm sẽ dẫn đến những kết luận sai lầm. Tiếng hú của còi báo động làm chúng ta điếc tai và không còn minh mẫn nữa. Nó sẽ kích hoạt bản năng trốn tránh, mà đáng lẽ ra chúng ta cần cái đầu thật tỉnh táo và lạnh lùng.

Thứ Sáu, 8 tháng 7, 2022

BẢN ÁN TỬ HÌNH


 

Đặng Bích Phượng :

Bài rất dài, nhưng tôi đã cố gắng đọc hết. Tôi vẫn nghĩ ác do tính người là chính. Tôi cũng sống trong thể chế này từ trong trứng, nhưng tôi nghĩ mình ko thể ác như những người cộng sản đối với đồng chí của mình, với cái gọi là "dân mình", nói gì đến người "phía bên kia chiến tuyến". Ngày xưa đọc cuốn "Báu vật của đời" cũng thấy khủng khiếp về sự tàn ác của con người. Thể chế thì cũng là con người tạo ra, nên ko nên đổ tại thể chế.
_________________________________________________
Bản Án Tử Hình
Mắt tôi mờ đi, tờ giấy nhòe ra. Hàng chữ run lên, uốn éo như con rắn độc. Nó phóng tới, mổ vào giữa tim tôi.
“Xử phạt: Trần Văn Bé – Tử hình.”
Giọng nói run rẩy của tôi vang lên như âm thanh từ một cơn ác mộng, “Má nhận tin này hồi nào?”

Mẹ chồng tôi còn mếu máo thì cô em chồng nghẹn ngào đỡ lời, “Từ tháng Năm, nhưng Má chưa dám nói với chị…”
Mẹ chồng tôi chùi nước mắt, phân trần, “Má tính đi kiếm cho ra mộ chồng con rồi mới nói cho con biết. Bởi vậy, hổm rày con đòi đi kiếm chồng, Má biểu để Má kiếm cho. Má sợ con chịu không nổi khi đối mặt với tụi công an… Con ơi, bữa đưa tin tụi nó làm dữ lắm! Công an phường, công an quận, công an thành phố kéo lại cả bầy. Tụi nó đưa ra tờ giấy này ra, biểu Má ký nhận. Lúc đầu Má không chịu ký, vì Má nghĩ ký nghĩa là chấp nhận rằng thằng Hai đáng bị xử tử. Tụi nó hăm dọa Má, nhắc tới thằng Ba còn đang bị tù ngoài Bắc. Má sợ tụi nó đem thằng Ba ra bắn luôn nên phải cắn răng ký tên lãnh án tử hình của con mình. Má đứt từng khúc ruột, con ơi…” Mẹ chồng tôi nghẹn lời, bà khóc nức nở.

**
Thế là hết!
Anh Bé đi tù tháng 6 năm 1975, sau đó tôi chỉ nhận được ba lá thư của anh. Lá cuối cùng đề tháng 2, 1976, gởi từ trại Suối Máu, Biên Hòa. Sau đó, anh bặt tin.

Chủ Nhật, 3 tháng 7, 2022

CHUYỆN Ở QUÊ NHÀ

 


Một người Mỹ trầm lặng sống trên đồi Buông 

Ông  Robert Poduna Vac hay ngồi bệt trước hiên nhà nhìn ra khu đồi trước mặt, nơi đó có vạt rừng keo và cau chính ông tạo dựng nên. Dáng ngồi và khuôn mặt bình thản của Robert gợi cho người ta cảm giác ông đã thuộc về nơi này từ lâu lắm…

Ông mặc một chiếc áo lam của người Phật tử, tay cầm tràng hạt, mắt chăm chú nhìn lên tượng Phật bà Quán Thế Âm tỏa hào quang điện chấp chóa trên tường. Ông đang đắm chìm trong một cảnh giới không thể quấy rầy.

 

Vì tôi yêu em…

Nhà ông ở trên đỉnh đồi Buông, thuộc một xã miền núi hẻo lánh của Quảng Nam – xã Tam Lãnh (huyện Phú Ninh). Tại sao một chuyên gia phần mềm của một công ty lớn ở Washington, lại từ bỏ tất cả để đi làm nông dân ở chốn rừng núi này, thật khó giải thích. Mỗi người nói mỗi kiểu, riêng Nguyễn Bích Giang, cô gái đầu của người phụ nữ sắp là vợ Robert, giải thích hơi lạ: “Kiếp trước ổng nợ mẹ em nên kiếp này ổng phải trả” ...