MỘT CHUYẾN VƯỢT BIÊN

 

Hôm nay ngày 5/9/2022, đúng 42 năm ngày gia đình tui xuống tàu vượt biên đi tìm tự do. Hơn 40 mươi năm trôi qua, năm nào cũng vậy, cứ tới ngày 5/9 là tui lại nhớ đến nó. Không phải chỉ có ngày 5/9 thôi, mà bất cứ khi nào nhìn thấy biển, tui cũng nhớ đến nó. Tui bị nó ám ảnh thì đúng hơn, bởi vì những chuyện xảy ra trong chuyến vượt biên đó tôi vẫn nhớ như nó mới xảy ra hôm qua vậy! Tới chết cũng không thể quên!

Tui đã viết tổng cộng được 75 bài Chuyện Tào Lao. Bài nào cũng viết dễ ợt, viết ngon lành, bất kể chuyện trên trời dưới đất, chuyện ông kia bà nọ, chuyện xưa chuyện nay, chuyện của tui hay của thiên hạ, bất kể đề tài nào cũng viết được, nhưng tới bài nầy tui sựng! Một chuyến vượt biên mười hai ngày đêm gian nan trên biển, với thời gian chuẩn bị cả hơn nửa năm, với biết bao nhiêu người trong cuộc, kèm theo bao nhiêu chuyện vui buồn, thương ghét, giận hờn, sợ sệt, lo âu, xấu tốt, lòng người, tình đời, đạo nghĩa,... thì cho dù một cuốn sách cũng không thể viết hết được. Làm sao gom gọn hành trình này trong một bài viết? Viết cái gì và bỏ cái gì? Viết cách nào? Thôi thì cứ viết theo dòng suy tư trong đầu. Thứ gì mình nghĩ nên viết thì viết! Đắn đo nhiều, mệt thân già quá!

Rồi, ai thích chuyện tào lao của Mười Lúa thì mời bưng ly cà phê “cái nồi ngồi trên cái cốc” ra đi. Vừa nhâm nhi vừ đọc chơi. Bài này dài à! Hễ mệt thì nghỉ. Tui viết mệt cũng ngừng.

Tài liệu bút tích đặc biệt: CỤ TRẦN TRỌNG KIM NÓI VỀ VIỆT MINH

 

Tài liệu bút tích đặc biệt:

CỤ TRẦN TRỌNG KIM NÓI VỀ VIỆT MINH

(Thư gửi Hoàng Xuân Hãn năm 1947)

Bài của Nguyễn Đức Toàn

Trần Trọng Kim (1887-1953) là một nhà giáo, một nhà nghiên cứu văn học, sử học có tiếng trong giới trí thức nước ta thời cận đại. Ông đã để lại nhiều công trình nghiên cứu có giá trị, như Nho giáo, Việt Nam sử lược, có đóng góp cho tri thức và nghiên cứu lịch sử văn hóa nước nhà.

Trong khi tiếp xúc với văn bản “Nam quốc địa dư chí”, tôi phát hiện ra bức thư này nằm giữa tờ bìa ngoài gấp đôi đã bị phết hồ dán kín lại, do thời gian lâu ngày lớp hồ khô đi, trong lúc kiểm tra văn bản bức thư vô tình rơi ra. Được biết một số sách Hán Nôm có nguồn gốc từ thư viện riêng của gia đình GS. Hoàng Xuân Hãn.

Bức thư này có lẽ đã đến tay cụ Hoàng và được cụ Hoàng dấu kín vào tờ bìa của cuốn Nam quốc địa dư chí, mà sau này được hiến tặng lại cho thư viện.

Đối chiếu với tập hồi ký Một cơn gió bụi của cụ Trần đã được xuất bản trong những năm 60, chúng tôi nhận định đây chính xác là bút tích và giọng văn của cụ Lệ thần - Trần Trọng Kim, vì những nhân vật trong thư nhắc đến đều là những gương mặt trí thức chính trị đương thời với cụ. Ngày tháng, sự kiện, giọng văn và tư tưởng trong bức thư hoàn toàn phù hợp với ngày tháng, sự kiện, giọng văn, tư tưởng của cụ Trần trong tập hồi ký đã nêu trên.

"QUA" VÀ "BẬU"

 

"Qua" và "Bậu" đều là đại từ nhân xưng đặc trưng của miền Trung và miền Nam ngày xưa. Nhưng nó được dùng nhiều nhất là ở vùng đất phương Nam.

"Qua" là ngôi thứ nhất, nếu dùng riêng lẻ là từ xưng hô của người lớn tuổi với người nhỏ tuổi, nghĩa là tôi (là cô, chú, bác, anh, chị), nhưng khi dùng chung với "Bậu" thì nghĩa là anh, là cách xưng hô của chồng với vợ hoặc của người con trai với người yêu hoặc với người mà họ có ngỏ ý thương mến.

"Bậu" là ngôi thứ hai, là từ thân thương mà người con trai dùng để gọi vợ hay người yêu hay người con gái mà họ đem lòng thương mến.

"Bướm xa hoa, bướm dật, bướm dờ

Qua đây xa Bậu đêm ngày chờ trông."

NHỮNG THẰNG TÂY ĐI TÌM HUYỀN THOẠI

 

Tác giả: Đào Hiếu

*

Tụi Tây chúng làm việc rất bài bản. Trước khi khởi sự, chúng lên chương trình rất khoa học. Chẳng hạn như muốn sang Việt Nam làm một bộ phim tài liệu, chúng phải lên danh sách gặp những ai, phỏng vấn người này nội dung gì, người kia bao nhiêu phút, người nọ ghi hình ở trong phòng hay tại hiện trường…

Khi đoàn làm phim The Viẹtnam war của Hoa Kỳ đến VN thì trong những người họ chọn phỏng vấn dứt khoát phải có nhà văn, nhà báo từng cầm súng. Thế là họ chọn Nguyên Ngọc, Bảo Ninh và Huy Đức.

Những người đó có đủ các tiêu chuẩn họ cần. Bố ai thay thế được! Nhưng họ quên một điều là: Chiến tranh Việt Nam chủ yếu xảy ra ở miền Nam, trong khi ba vị ấy thì hai người là cán bộ miền Bắc (Nguyên Ngọc, Bảo Ninh) còn vị thứ ba thì trong chiến tranh chống Hoa Kỳ chỉ là đứa con nít “miệng còn hôi sữa”; chính vì thế mà họ phát biểu trật lấc cả.

Bảo Ninh thì lặp lại câu thơ của Nguyễn Duy: “Bên nào thắng thì nhân dân đều bại” mà không biết rằng nếu bên Việt Nam cộng hòa thắng thì nhân dân đã không bị cướp đất, cướp nhà, bị tù tội, bị tuyên án tử hình vì bảo vệ tài sản của mình. Có người còn phải tự thiêu để phản đối cướp đất. Chưa kể ngư dân Việt Nam thì bị Trung cộng truy sát trên biển Đông, bắn nát tàu đánh cá, bắn chết và bị thương không biết bao nhiêu người.

NGÔN TỪ, CÂU THƠ, BÀI THƠ TRẦN MẠNH HẢO NHẤT KHÔNG CÓ TRONG TUYỂN TẬP THƠ TRẦN MẠNH HẢO

 

PHẠM ĐÌNH TRỌNG

Đọc văn xuôi, truyện, kí sự, ngay cả đọc lí luận Mikhail Bakhtin, Milan Kundera tôi có thể đọc một mạch cả tập sách dày. Nhưng mở tập thơ trước mắt, mỗi lần tôi chỉ đọc được hai, ba bài mới có thể nhận ra cảm hứng, ý tứ bài thơ, mới được sung sướng đến run lên khi nhận ra một từ quen thuộc, bình thường bỗng được tài năng nhà thơ mang lại một giá trị mới mẻ bất ngờ. Nhưng đọc liền một lúc đến bài thơ thứ tư, thứ năm, dù có đọc đến vài lần cũng chẳng hiểu đọc gì.

Tuyển Tập Thơ Trần Mạnh Hảo, 480 trang khổ 16 X 24 cm, nặng tới 1, 2 kg, 563 bài thơ, có bài là cả một chương trường ca, 120 câu thơ, tôi đã nhấm nháp từ tuần này sang tuần khác trong tiết thu dịu dàng và bâng khuâng. Mỗi bài thơ đều dẫn tôi vào một ngóc ngách thế giới tâm hồn, đều có một phát hiện mới mẻ, bất ngờ về thế giới sâu kín, âm thầm và lung linh, đã mang lại cho tôi sự háo hức. Nhưng đọc gần hết Tuyển Tập Thơ Trần Mạnh Hảo tôi bỗng thừ người ra như bỗng nhận ra vừa bị mất vật gì quí giá và không muốn đọc tiếp nữa.

Các nhà thơ đích thực đều rất tài hoa.

Như tài hoa Xuân Diệu ở thế hệ trước:

"PHỐ PHÁI"

 

Đỗ Phấn (Do Ballantines )

1/

Lũ học trò Trường Cao đẳng Mĩ thuật Hà Nội (nay là Trường Đại học Mĩ thuật Việt Nam) thế hệ chúng tôi (1975 - 1980), có được một may mắn mà nhiều thế hệ sau không thể có, đó là còn được trực tiếp thụ giáo những hoạ sĩ bậc thầy như Trần Văn Cẩn, Trần Đình Thọ, Nguyễn Đức Nùng, Nguyễn Tư Nghiêm, Nguyễn Văn Bình, Tạ Thúc Bình, Nguyễn Trọng Hợp, Bùi Xuân Phái, ...

Hoạ sĩ Bùi Xuân Phái là một người thầy đặc biệt. Các thế hệ học trò đã được thầy dạy theo một cách rất riêng, đó là học trong các cuộc chuyện trò hoặc lúc đi vẽ ngoài trời. Lối học ấy, thật ngạc nhiên, đã giúp chúng tôi rất nhiều kĩ năng trực tiếp vô cùng bổ ích, những kĩ năng mà nhà trường chẳng bao giờ đề cập đến.

NHỮNG GÌ CẦN BIẾT NHẤT KHI CUỘC CHIẾN UKRAINE BƯỚC VÀO GIAI ĐOẠN MỚI ?

 

Cuộc chiến này là cuộc chiến căn cước. Putin xâm lăng vì phủ nhận chủ quyền của Ukraine trong khi người Ukraine chiến đấu để bảo vệ căn cước dân tộc của mình như họ đã từng chiến đấu trong suốt dòng lịch sử. Đây là cuộc chiến đấu giữa một đạo quân và một dân tộc. Điều khác là lần này họ được thế giới ủng hộ và cũng được sự chuyên chở của cả một làn sóng dân chủ. Họ chỉ có thể thắng.

________________

Cuộc chiến tranh Ukraine đã bước vào một giai đoạn mới. Với mặt trận Kherson Ukraine đã chuyển từ thế thủ sang thế công trong khi quân Nga đã lùi từ thế công về thế thủ. Quân Ukraine liên tục mạnh lên trong khi quân Nga ngày càng bối rối. Đây là lúc để nhận định những gì nên được chú ý nhất trong cuộc chiến này.

Thắng bại đã rõ ràng

Điểm đầu tiên cần được nhận định là mặt trận Kherson sẽ quyết định số phận cuộc chiến.

Từ gần hai tháng qua, sau khi chiếm được Severodonetsk và Lysychansk, hai thành phố kế cận nhau tại tỉnh Luhansk, quân Nga hầu như không còn tiến công nữa.

Luhansk và Donetsk là hai tỉnh thuộc vùng Donbass phía Đông Ukraine giáp ranh với nước Nga, nơi có nhiều người gốc Nga và tiếng Nga thông dụng hơn tiếng Ukraine. Năm 2014 các lực lượng thân Nga với sự hỗ trợ của quân đội Nga nổi dậy chiếm cứ bán đảo Crimea và khoảng một nửa vùng Donbass. Quân đội Ukraine vào lúc đó gần như không có sức mạnh nào để có thể phản kháng. Bán đảo Crimea lập tức được sáp nhập vào Nga sau một cuộc trưng cầu dân ý dàn dựng, hai khu ly khai tại Donbass tiếp tục tấn công để chiếm trọn vùng này. Như vậy tại đây Nga đã có sẵn lực lượng và cũng có hậu thuẫn địa phương. Mặt khác quân đội Ukraine dần dần được tổ chức và mạnh lên nhờ cuộc nội chiến này. Một cách âm thầm từ năm 2014 Mỹ và Châu Âu cũng đã giúp Ukraine tăng cường lực lượng để tự vệ. Thực lực và tinh thần chiến đấu của quân đội Ukraine sau 8 năm thử thách đã là một bất ngờ rất lớn cho Putin khi ông ta phát động cuộc xâm lược, bắt đầu từ ngày 24 tháng 2.

NHỮNG MỐI LIÊN LẠC GIỮA CỰU HOÀNG BẢO ĐẠI VÀ ÔNG HỒ CHÍ MINH

 

Ngày 8/3/1949, sau hai năm đàm phán với Pháp thể theo lời thỉnh cầu của quốc dân trong nhiều tỉnh thành và lời kêu gọi của các tổ chức, đoàn thể, đảng phái phi cộng sản ở trong nước, Cựu hoàng Bảo Đại đã chính thức trao đổi văn thư với Tổng thống Pháp Auriol tại điện Elysée. Từ đây Pháp công nhận nền độc lập của Việt Nam, đồng ý từ bỏ quy chế nhượng địa cùng với các ưu đãi đặc biệt cho Pháp tại ba thành phố Hà Nội, Hải Phòng, Đà Nẵng, cũng như sáp nhập Nam Kỳ trở lại lãnh thổ Việt Nam, trong sự phản đối của Cao Miên, bằng các thủ tục hợp hiến với hiến pháp của Pháp. Hoàng Sa và Côn Đảo cũng trở về với Việt Nam sau đó.

Đất nước lại tái thống nhất, cựu hoàng Bảo Đại đã trả được một phần món nợ mà tổ tiên ngài để lại, dù còn phải đàm phán thêm 5 năm nữa đến ngày 4/6/1954 thì ông mới lấy lại được độc lập, bình đẳng hoàn toàn từ tay người Pháp.

Ở phía bên kia, mặc dù từng ký kết Hiệp định Sơ Bộ ngày 6/3/1946 đồng ý cho Pháp đem quân ra miền Bắc với chủ trương "lợi dụng thời gian hòa hoãn với Pháp mà diệt bọn phản động" (trong khi nhân dân và các đảng phái ở Nam Bộ đang kháng Pháp), cũng như đã từng gửi thư nghị hòa chỉ bốn tháng sau khi cuộc chiến với Pháp bùng nổ ở miền Bắc cuối năm 1946, và theo đuổi khẩu hiệu "Đòi độc lập và thống nhất trong khối Liên hiệp Pháp" một thời gian dài trong suốt cuộc kháng chiến, Việt Minh nói nền độc lập và thống nhất của Hiệp định Elysée là "giả dối", và gọi ông Bảo Đại là "bán nước", "trơ tráo", "phản động", và thề "đánh mãi" để tiêu diệt quân cướp nước và bọn bán nước buôn dân.

PHÁT HIỆN CHẤN ĐỘNG VỀ LỊCH SỬ VIỆT NAM

 

Thụy Khuê tên thật là Vũ Thị Tuệ sinh năm 1944 tại làng Doanh Châu, xã Hải Đông, huyện Hải Hậu, tỉnh Nam Định, là một nhà báo, một nhà biên khảo và một nhà phê bình văn học. Sau đây là bài viết:

Một ngày mùa xuân năm 2014, tôi lên khu La Tinh, vào hàng sách quen, xuống hầm tìm sách cũ, tình cờ thấy một bộ sách quý, nhưng có lẽ không ai để ý, và cũng không có người mua, nên họ bán son. Như kẻ bắt được vàng, tôi mua ngay. Đó là bộ sách đồ sộ: Histoire de la Mission de Cochinchine 1658-1823 (Lịch sử truyền giáo ở Nam Hà 1658-1823) gồm 4 cuốn, do linh mục Andrien Launay sưu tập những thư từ của các giáo sĩ đến truyền đạo ở nước ta (và một phần nhỏ về Miên, Lào), gửi về cho các vị lãnh đạo của họ trụ trì tại tu viện Macao, là chi nhánh của Hội Thừa Sai Roma, trong hai thế kỷ.

Tôi nghĩ trong bộ sách này, tất phải có thư của Bá Đa Lộc (Pigneau de Béhaine). Quả đúng như vậy, thư của Bá Đa Lộc giữ một phần quan trọng. Dĩ nhiên có những thư ông viết bằng tiếng La tinh, tôi không đọc được, nhưng phần lớn còn lại là tiếng Pháp.

ĐÔI DÒNG VỀ CUỘC CM THÁNG 8 VÀ NGÀY 2/9

 

Bài của Hoàng Bùi

31.8.2015

Trước kia trong sách lịch sử, kể cả sách giáo khoa, ngày 19/8 được gọi là ngày "cướp chính quyền", sau này sửa lại thành ngày "giành chính quyền", về sau nữa thì sửa lại thành "giành chính quyền về tay nhân dân", và trong sách giáo khoa lịch sử, ý nghĩa cơ bản cuộc cách mạng tháng 8 được ghi nhận:

- Lật đổ ách thống trị của thực dân Pháp gần 100 năm.

- Xóa bỏ chế độ phong kiến hàng nghìn năm.

- Đập tan ách phát-xít Nhật

- Giành chính quyền về tay nhân dân, nhân dân trở thành chủ nhân đất nước.

Để hiểu rõ cái sự giành này, hãy thử nhìn lại lịch sử trước và trong những ngày tháng tám.

Sau khi quân Nhật triệt hạ quân Pháp tại Việt Nam và muốn Việt Nam trở thành đồng minh sau chiến tranh, Nhật đã tuyên bố trả độc lập cho Việt Nam, và Việt Nam đã thành lập chính phủ quân chủ lập hiến do ông Trần Trọng Kim làm thủ tướng. Thể chế quân chủ lập hiến này tương tự thể chế của Nhật hiện tại. Ngày 11-3, vua Bảo Đại ra “Tuyên cáo Việt Nam độc lập”, hủy bỏ Hòa ước Patenôtre 1884 ký với Pháp, khôi phục chủ quyền đất nước.