BIẾM HỌA BẢO VỆ TỔ QUỐC - MỘT CUỘC TRIỄN LÃM BẤT THÀNH

Trước sự tung hô đến trơ trẽn 16 chữ vàng của một vài quan chức hàng đầu Việt Nam, rồi phản ứng yếu ớt của Việt Nam như "Trung quốc tăng cường xây dựng các đảo nổi … nhưng chúng ta cũng xây dựng ở các đảo tương tự ?! Việt Nam và Trung Quốc luôn cam kết giữ vững ổn định biển Đông !?..." Nên từ năm 2011Trung Quốc hung hãn tăng cừơng hoạt động gây hấn, gấp rút xây dựng căn cứ quân sự ở các đảo của chúng ta mà chúng đã dùng vũ lực chiếm ở Trường Sa... Đỉnh điểm là 5/2014 chúng ngang ngược kéo và đặt dàn khoan Hải dương 981 nằm trong thềm lục địa và đặc quyền kinh tế của chúng ta. Với tư cách là một công dân và là một họa sĩ Biếm họa, tôi đã gửi thư mời các họa sĩ Biếm họa Việt Nam vẽ tranh và tham gia triển lãm BIẾM HỌA BẢO VỆ TỔ QUỐC chống hành động xâm lược nguy hiểm này của bọn Đại hán, bảo vệ biển đảo của Tổ Quốc Việt Nam.

Hội họa hiện thực là vẽ như thực hay là vẽ hơn thực?

Chăn trâu. tranh Lê Thiết Cương

Triển lãm " Nhóm Hiện Thực" chỉ còn hai ngày nữa là kết thúc. Cho tới nay đã rất đông khán giả tới xem. Sự thành công của triển lãm này còn có sự đồng hành của họa sĩ Lê Thiết Cương. Xin mời quý vị đọc bài viết tâm đắc của ông viết về Nhóm hiện thực.Với giong văn cô đọng, giản dị như tranh của ông, bài viết đã lý giải một vấn đề rất khó:" Hội họa hiện thực là vẽ như thực hay là vẽ hơn thực?"

Xin mời quý vị cùng đọc.

THỰC VỚI MÌNH

Người ta có thể chọn được nghề không hay ngược lại?

Nghệ sỹ có thể chọn được phong cách không hay ngược lại?

Họa sỹ có thể chọn vẽ theo lối hiện thực hoặc không hiện thực được không? Hay là lối vẽ chọn họ.

Chắc hẳn chẳng bên nào có quyền được chọn.

Đó là một cuộc gặp thì đúng hơn. Một cuộc gặp của số phận, của định mệnh.

Hữu duyên thì gặp.

Lý giải cho điều này không gì chính xác bằng định đề:

Làm nghệ thuật là làm mình.

Các tác giả của triển lãm này gặp gỡ với hội họa hiện thực vì chỉ qua hội họa hiện thực họ mới thấy mình, mới hy vọng làm được ra mình, mới là mình. Họ gặp hội họa hiện thực cũng là gặp lại mình. Ở một điểm nhìn khác, giả sử họ có muốn vẽ lối không hiện thực cũng không thể được, giống như có những người chỉ có thể vẽ kiểu không thực chứ không vẽ hiện thực được. Nghệ thuật thì bắt buộc phải là “đường cùng”, không còn đường lùi.

BỨC TRANH

- Hình như cậu thích tranh?

Luận nhìn quanh xem câu hỏi ấy phát ra từ đâu, khi biết chắc là từ ông già bất động trên chiếc xe lăn, Luận cúi đầu chào kính rồi nói:

- Vâng, cháu có thích thật, nhưng …chỉ ngắm thôi chứ chưa hề mua một bức nào!

- Tại sao?

- Tranh giống như phụ nữ đẹp nhưng kiêu kỳ, muốn đến với họ thì phải có tiền, mà cháu thì nghèo!

Một tràng cười phát ra từ chiếc xe lăn. Âm thanh dòn dội váo các ngóc ngách của quán vắng, làm Luận thấy rờn rợn.

- Sao hả Bác?

- Hai mươi hai năm trước tôi cũng nói câu này, nhưng là nói với một người phụ nữ.

Luận rụt rè:

- Dạ…

Lại im lặng, im lặng như mọi khi. Chỉ còn tiếng nhạc nhè nhẹ.

Đằng sau bức ảnh nổi tiếng: O du kích nhỏ

  "Nhưng thật không công bằng nếu chúng ta quên đi công “biên tập” của ông TBT báo đã đưa bức ảnh ra công chúng, cũng như chúng ta quên đi người đã cùng o Lai giải viên phi công Mỹ về. 

 Theo tôi nếu không có công biên tập của ông TBT thì bức ảnh O du kích nhỏ dã không nổi tiếng như thế."

O du kích nhỏ là một tác phẩm của nghệ sĩ Phan Thoan (sinh năm 1924) thực hiện vào ngày 21 tháng 9 năm 1965. Ra đời trong bối cảnh Không quân Hoa Kỳ oanh tạc dữ dội miền Bắc Việt Nam, tác phẩm mô tả hình ảnh một nữ dân quân có vóc dáng nhỏ bé đang cầm súng áp giải một viên phi công Mỹ to lớn đang cúi đầu. Bức ảnh sau khi ra đời đã gây được tiếng vang rất lớn trong dư luận Việt Nam và được coi là nguồn động viên cho cuộc chiến đấu của quân đội và nhân dân miền Bắc Việt Nam chống lại chiến tranh phá hoại của Không quân Hoa Kỳ.

"Người đàn bà xa lạ" của Ivan Kramskoi *

Неизвестная. Иван Крамской
Холст, масло. 1883

    Ở Việt nam ta, nhất là ở miền Bắc, có thể đây là một trong vài tác phẩm của hội họa Nga được biết đến nhiều nhất. Về độ nổi tiếng ở ta, nó có thể gần sánh ngang với "Mùa thu vàng" của Levitan. Cũng dễ hiểu vì ngày xưa dân ta đi Liên xô hay mang phiên bản của hai bức tranh này về. Tranh in lên bìa cứng, có khung, cỡ như tờ tạp chí, giá lại rẻ, có 1 rúp 80 kô-pếch.

Chuyện về tượng

    Xây dựng tượng đài như là một tác phẩm nghệ thuật thật khó. Giới nghiên cứu và phê bình mĩ thuật đều có chung một nhận định: các nhà điêu khắc của Việt nam chúng ta đang nợ nhân dân những tượng đài đẹp và có tính thẩm mĩ cao, đáp ứng được mong mỏi của mọi người. Tượng đài mẹ việt nam anh hùng lấy nguyên mẫu là mẹ Thứ đang gấp rút hoàn thành phần tỷ lệ 1:1 để lấy ý kiến nhân dân cũng không là ngoại lệ.

    Theo quan điểm của nhiều người, vấn đề xây dựng tượng đài không phải là tiền, mà chính là tác phẩm nghệ thuật, to hay bé đôi khi cũng không quan trọng bằng cái ngôn ngữ biểu đạt tác phẩm của người nghệ sĩ . Tượng đài có tính thẩm mĩ cao, cô đọng trong biểu đạt, và chuyển tải những thông điệp của thời đại sẽ làm cho tượng đài có sức sống mạnh liệt và trường tồn với thời gian.

   Tựu trung lại vẫn phải quay lại tâm và tầm của các nhà điêu khắc chúng ta.

Nhân chuyện về tượng đài "Mẹ VN anh hùng", tôi xin kể một vài mẩu truyện nhỏ về tượng ở Matxcơva ... hầu bạn đọc.

   Theo con số thống kê chính xác của Uỷ ban Thành phố về tượng đài, Matxcơva có tất cả 458 bia, phù điêu, tượng bán thân và tượng toàn thân của các danh nhân, trong số đó có nhiều tác phẩm đầy mâu thuẫn và đôi khi ngộ nghĩnh, gây cười...

Tượng nhà văn vĩ đại F.M.Dostoevsky trên phố Vozdvigienka,
 cạnh Thư viện Lênin-“tượng bệnh trĩ Nga”

Vĩ đại không đồng nghĩa với khổng lồ

Là người yêu nghệ thuật tạo hình, trong những năm học ở Liên Xô tôi đã được đến thăm nhiều bảo tàng mỹ thuật, nhiều tượng đài hùng vĩ...Sau này tôi còn được chiêm ngưỡng nhiều bảo tàng, công trình nghệ thuật...trên thế giới. Với lòng yêu nghệ thuật ấy tôi cũng đã cố đến xem hoặc tìm hiểu nhiều tượng đài, công trình nghệ thuật ở VN. Mới trong năm nay tôi có đến thành phố Cần Thơ, ghé bến Ninh Kiều có tượng đài chủ tịch Hồ Chí Minh. Tượng Người thật to trong một khuôn viên chật hẹp, trông thật xa lạ, không giống Cụ trong đời thường (xem phụ lục). Tôi cũng đến bến sông Nhật Lệ - Quảng Bình ngắm tượng mẹ Suốt. Mẹ thì tôi khâm phục nhưng tượng mẹ thì tôi không muốn ngắm vì nó xấu và thô. Tôi không biết mẹ mang ô (dù) hay quàng khăn khi chèo đò qua sông (xem phụ lục) nữa. Nói tóm lại tôi hoàn toàn nhất trí với ý kiến của một số nhà hoạt động mỹ thuật có uy tín rằng:  nói chung tượng đài ở ta còn rất chưa ổn, có lẽ nên dừng lại, đừng làm tượng đài đến vài chục năm nữa.
Việt Minh

 Chúng tôi trân trọng giới thiệu đến bạn đọc bài viết của nhà văn Nguyên Ngọc

Tôi được biết đến dự án tượng đài “Mẹ Việt Nam anh hùng” ở Quảng Nam ngay từ đầu, thậm chí đã được những người có trách nhiệm chia sẻ, tâm sự, rồi mời đi xem phác thảo cỡ nhỏ, đề nghị góp ý kiến với tác giả.

Lúc đó, tôi đã nói với một số anh lãnh đạo tỉnh rằng tôi không mặn mà với chuyện này. Có mấy lý do như sau:

Việt Nam Veterans Memorial: Công trình tượng đài gây tranh luận nhất nước Mỹ

  Lại gần bên nhau



Toàn cảnh Đài tưởng niệm cựu chiến binh Việt Nam



    Đài ...tưởng niệm cựu chiến binh Việt Nam (Vietnam Veterans Memorial) có lịch sử hình thành và xây dựng khá độc đáo. Sau chiến tranh Việt Nam, cựu binh Mỹ cảm thấy tủi nhục và bất bình khi nhìn thấy bạn bè đã hy sinh ở Việt Nam bị lãng quên. Họ mong muốn làm cái gì đó để nhắc nước Mỹ nhớ đến những người lính này. Dần dần, ý tưởng xây một tượng đài để tưởng niệm tất cả những người lính Mỹ đã bỏ mạng hoặc mất tích ở Việt Nam hình thành. Họ thành lập một tổ chức nhằm mục đích quyên góp tiền bạc và thành công thu được hàng triệu đô la.



Bên bức tường ghi danh các cựu chiến binh  trong chiến tranh Việt Nam



Năm 1980, họ công bố cuộc thi toàn quốc nhằm chọn bản thiết kế đẹp nhất, có ý nghĩa nhất cho tượng đài. Tám nhà kiến trúc, điêu khắc và một nhà phê bình mỹ thuật nổi tiếng được mời làm ban giám khảo. Và trong số trên 1.400 phương án dự tranh, ban giám khảo đã chọn mẫu thiết kế của một cô sinh viên Mỹ gốc Hoa 21 tuổi, lúc ấy đang học kiến trúc ở Đại Học Tổng hợp Yale, tiểu bang Connecticut.